woensdag 14 december 2011

Afrikaanse Geschiedenis aantekeningen

Afrikaanse Geschiedenis Les 3 West Afrika

Samenleving gebaseerd op gezin

Je had verschillende groepen in de west Afrikaanse samenleving

1e groep mannen
-         alle mannen in de familie
2e groep vrouwen
-         Alle vrouwen in de familie
3e groep leeftijdsgenoten
-         age grade
-         1 groep mannen wordt geacht met 1 groep vrouwen te trouwen
4e groep militaire
-         grote leeftijdscategorie
5e groep Secrets socities (geheime genootschappen)
-         Chinua Achebe, Things fall apart
-         De taken van de genootschap zijn rechtspreken, handhaven van orde, conflict beslechten. De leden zijn gemaskerd als symbool voor hun anominiteit. De leden kunnen gewoon trouwen met andere dorpelingen. Tevens kan iedereen lid worden. Als lid van de genootschap ben je wel machtiger (hogere status) dan andere dorpelingen
-         Voorbeelden van secrets societies in West-Afrika poro en de Sande[1]

 The most famous secret societies are the Poro and Sande, which are found among the Mende, Sherbro, Kpelle, and other neighboring peoples of Sierra Leone, Ivory Coast, Liberia, and Guinea.
Poro is a secret society for men; Sande, a secret society for women. Poro is responsible for initiating young men into social manhood; Sande, for initiating young women into social womanhood. These sodalities are secret in the sense that members of each have certain knowledge that can be revealed only to initiated members. Both sodalities are hierarchically organized. The higher a person"s status within the sodality, the greater the secret knowledge revealed.
Poro and Sande are responsible for supervising and regulating the sexual, social, and political conduct of all members of the wider society. To carry out this responsibility, high-status sodality members impersonate important supernatural figures by donning masks and performing in public. One secret kept from the uninitiated is that these masked figures are not the spirits themselves.
Membership is automatic on initiation, and all men and women are ordinarily initiated. "Until he has been initiated in the society, no Mende man is considered mature enough to have sexual intercourse or to marry" (Little 1967, 245). Each community has its own local Poro and Sande congregations, and a person initiated in one community is eligible to participate in the congregations of other communities. Initiates must pay a fee for initiation, and if they wish to receive advanced training and progress to higher levels within the sodality, they must pay additional fees. In any community where Poro and Sande are strong, authority in society is divided between a sodality of mature women and one of mature men. Together, they work to keep society on the correct path. Indeed, the relationship between men and women in societies with Poro and Sande tends to be highly egalitarian.


In Afrika heb je 2 soorten lineages

  1. Patrilineaire
  2. Matrilineaire
- minder erfgenamen
Matrilineaire afstamming[2], matrilineariteit of uterine is het systeem van afstammingsbepaling waarbij de dochter of zoon lid wordt van de afstammingsgroep van de moeder. Dit in tegenstelling tot patrilineaire afstamming, waar men lid wordt van de groep van de vader. Matrilineaire afstamming betekent niet dat er sprake is van een matriarchale samenleving, aangezien mannen doorgaans het openbare leven domineren. De rechten en functies worden daarbij niet overgedragen van moeder op dochter, maar van mannen naar de kinderen van zijn zuster. De twee unilineaire afstammingsgroepen zijn dus niet volledig tegengesteld aan elkaar.
Hoewel de eigen zoon bij matrilineaire afstamming formeel geen rechten heeft, is er wel sprake van complementaire filiatie. Als de vader zijn eigen zoon ook wil laten profiteren van bepaalde rechten, kan dit moeilijkheden opleveren met de zoons van zijn zuster. Een matrilineaire samenleving kan dan ook voor meer complicaties zorgen dan een patrilineaire.
Bij een matrilineair verwantschapssysteem loopt de verwantschap via de familie van de moeder. Een matrilineaire familie bestaat uit een vrouw en haar echtgenoot, hun dochters en de echtgenoten van die dochters, hun zonen, zolang ze ongetrouwd zijn en de kleinkinderen. Als een van de zonen trouwt, gaat hij deel uitmaken van een andere matrilineaire familie, namelijk die van zijn vrouw. Een matrilineair verwantschapssysteem komt veel voor in Afrika.
Bij een patrilineair verwantschapssysteem loopt de verwantschap via de familie van de vader. Een patrilineaire familie bestaat uit een man en zijn echtgenote, hun zonen en de echtgenotes van die zonen, hun dochters, zolang die ongetrouwd zijn en de kleinkinderen. Als een van de dochters trouwt, gaat zij deel uitmaken van een andere patrilineaire familie, namelijk die van haar man.


Controle over mensen

Spel Mankala ook wel BOA genoemd werd gespeeld door Shyaam stichter van Kuba.

Kuba Koninkrijk (1625-1900)
In het Zuid-oosten van Congo RDC
Stichter Shyaam. Kuba bestond uit verschillende volken. Er waren binnen het Congo gebieden die onder gezag waren en die niet onder gezag waren.
Kubarijk werd geregeerd aan de hand van het bigman systeme. Dit hield in dat het ging om respect afdwingen. De sterkste regeerde. Binnen dit systeem was de overgang van macht niet geregeld. Wanneer er een bigman stierf ontstond er vaak chaos, door de vele afstammelingen.
- waren bekend om hun houten kunstwerken

Benin[3] 1600
Benin was een koninkrijk, aan het hoofd stond de Oba van Benin. Het lag ongeveer in de huidige staat Edo in Nigeria. Benin was in principe een stadstaat (geheime genootschap omgezet in een georganiseerde koninkrijk). Het was het land van het Edovolk, dat een voornamelijk stedelijke beschaving kende, net als de Yoruba in het westen, en in tegenstelling tot de Igbo in het oosten. De belangrijkste steden waren Benin, door de bevolking zelf Edo genoemd, Udo en Urhonigbe.
-          huizen waren modern en in goede staat
-          er werden veel kunstwerken gemaakt (brons, ivoor)
-         Oba had een religieuze functie,
-         koning moeder
-         In 1955 was er nog een Oba aanwezig inn Benin
Benin werd bestuurd door hoofdmannen (chiefs, Uza ma) dit waren de rituele tegenpolen van de oba (rituele oppositie). De chiefs hadden hun paleizen en eigen huishouding.
-         Iwebo, staatsregeerlid
-         Iweguae, huishouding
-         Ibiwe, (ambtenaren) die zorgen voor bevoorraden van vrouwen en kinderen
Benin verkocht weinig slaven maar wel veel meer voedsel (palmolie, katoenen stoffen, ivoor en peper) aan Europeanen.

Ashantie
-         Odwira festival meegemaakt door de Hollanders
-         Het Ashantie rijk gesticht door het akanvolk maar bestond uit 7 dorpen/groepen.
 [4]Het Ashanti-koninkrijk bevond zich in Centraal Ghana, rondom Kumasie. Dit gebied strekte zich uit vanaf de zuidwestelijke kust tot het noorden en het noordwesten van de Niger. Heerser was de Ashantehene, De Ashantehene of Ghana had een goddelijke status. Aan het hof heerste een streng protocol. De stoel en de olifant waren zijn symbolen die stonden voor kracht en macht. Werd beweerd dat de stoel uit de hemel kwam. De Ashantehene was zeer machtig (hij kon op een willekeurig moment 7000 man bij elkaar verzamelen. (De Ashantehene is nu nog steeds belangrijk).
-          Ashantie was een goud producerende regio. Er was sprake van centrale macht en gezag.
-          Matrilineaire systeem, oudste zus van de Ashantehene was moeder van de volgende koning. Vrouwen hadden binnen dit systeem formeel niet veel te zeggen, maar hadden wel invloed over wat binnen in de familie gebeurt.
-          Patrilineaire systeem (koningmoeders)
-          Ashantie waren in contact met de Hollanders, zo werden er van Kumasie slaven gehaald om te vechten in Nederlands-Indie.
Academische ruzie over Ashantie
1.      Ivor Wilks, beweerd dat het Ashantierijk bureaucratisering kon invoeren.
2.      Tom McCaskey, beweerd dat je geweld deed aan Afrika als je aan kwam met Europese bureaucratie.  






[1]www.oup.com/us/companion.websites/9780195189766/student_resources/Supp_chap_mats/Chapt07/Secret_Soc_West_Africa/?view=usa
[2] (wikipedia 14-12-‘11), matrilineaire afstamming
[3] (wikipedia 14-12-‘11) zoek op Benin rijk
[4] Wikipedia, 14-12-’11. Ashantie


-----------------------------------------------------------------------------------------------------------




Afrikaanse geschiedenis les 4
Slavenhandel en legitieme handel

Slavenhandel aantallen
-         Voor 1600                  367000            3.1 %
-         1601- 1700                 1868000          16.0 %
-         1701- 1800                 6.133.000        52.4 %           
-         1801- 1900                 3.330.000        28.5 %

Slavenhandel per regio

Regionaal                     voor 1800                   na 1800
- Senegambia               3.6                                         
- Sierra Leone             8.8                              10.3
(Senegambia, SL & GC samen)
- Gold Coast (ghana)   12.3                
- Bocht van Benin        23.3                            17.5                
- Bocht van Biafra        14.8                            12.9 (nigeria en Kameroen)

West-Centraal Afrika 37.3                              18.9
Zuid-Oost Afrika         ---                               11.4

Atlantische slavenhandel 12 miljoen slaven (1500-1850)
De oost-afrikaanse slavenhandel in dei n de sahara was ongeveer envenveel en nam over een langere periode plaats.

Reden slavenhandel
[1]Gedurende de 15e  en 16e eeuw ontstonden zowel de behoefte aan gedwongen arbeid als de voorwaarden om deze grootste deportatie van mensen uit de geschiedenis mogelijk te maken. De behoefte ontstond door de groeiende welvaart in Europa waardoor de consumptie van luxegoederen begon te stijgen. Dit vergde de productiefactoren land, arbeid en kapitaal. Hierbij golden de nodige beperkende factoren waardoor de productie niet in Europa met behulp van vrije arbeid uitgevoerd werd. Onder meer belangrijke verbeteringen op het gebied van scheepsbouw en zeevaartkunde maakte het mogelijk om deze beperkingen op te heffen.

Het klimaat in Europa was voor de teelt van een aantal gewassen minder goed geschikt. Het tropische en subtropische Afrika voldeed deze reden beter, maar het binnenland was met zijn tropisch bossen en parasieten lange tijd moeilijk begaanbaar, terwijl rivieren als de Kongo en de Niger voor zeeschepen moeilijk of niet begaanbaar waren. Op de rand van de woestijn waar landbouw mogelijk was, waren al staten aanwezig die te sterk waren om te koloniseren.
Een goed alternatief hiervoor waren aanvankelijk de Atlantische eilanden en later Amerika.

-         De marginale productiviteit was in Amerika groter dan in Afrika. In Amerika hadden de boeren controle over de afhankelijken(slaven).
-         De inhoudt van slavernij veranderde door de transatlantische slavenhandel.
-         Macht in Afrika is niet het beheersen van land maar van mensen. In de EU en VS beheersden men land en daardoor kon je mensen dwingen voor je te werken.

De bewering dat slavernij niet past binnen de afrikaanse machtsverhoudingen klopt niet.
  1. veel slaven kwamen van buiten de politeike eenheid. En inlanders alleen als ze schuld of straf hadden.
  2. ruilmiddellen (drank, kleding, voedsel) werden weer egbruikt om kapitaal te vergaren en zo meer mensen onder controle te houden.

Wel veranderde de relatie van afhankelijkheid door de atlantische slavernij
Men noemt dit de verandering in de inhoud van slavernij door de Europeanen. John Fage, Walter Rozay)
Door de atlantische slavernij nam de afhankelijkheid en onderdanigheid van de slaven toe. De rechten die een mens had over een ander, veranderde. Je had als slaveneigenaar meer rechten over de slaven.
-         De Afrikaanse slavernij was meer commercieler

Demografische effecten

Er vielen vooral veel doden in de Afrikaanse landen(gebieden) door slavenhandel.
-         Inokori(of Inikori) 112 miljoen
-         Miller beweerd dat slavenhandel niet zoveel effect heeft gehad. Zonder slavenhandel zou er door droogte en hongersnood ongeveer even veel slachtoffers zijn gevallen.
-         Sex ratio( sex speciefieke migratie) Europeanen namen vooral mannen mee (gedachte was dat zij harder konden werken). Gevolg was dat er in bepaalde gebieden in Afrika aantal vrouwen hoger was dan aantal mannen. Vorbeeld Angola (2 mannen 5 vrouwen). Mannen die overblijven kregen hierdoor meer echtgenotes, bevordering polygamie en kinderaantal vermindert niet.

Politieke effecten   
1. Expansie van staten (maar niet overal, Ashantie en benin niet).
2. Er onstodn ook een geweer en slaaf cyclus = Europeanen voeren geweren in à  met geweren voeren inlanderss slavenzoektochtà Meer geweren (geruilt met slaven)à meer slaven
3. Er ontstonden machtconcentraties
-         Niger Delta
-         Guinnee (hier werd slavenhandel egdomineerd door signares, afro-portugeze dames dei eenr elatie ahdden met slavenhandelaars)
-         Zuid-oost Nigeria
o       veel ( ¾) Detla’s
o       het was een vruchtbaar en dicht bevolkt gebied, veel steden gebieden die slaven exporteerde waren dichtbevolkt en vruchtbaar.
o       Stadstaten organiseerde in periferie slavenhandel, de Europeanen bleven aan de kust.

Abolition van slavenhandel (afschaffing)

  1. oorzaken (grotendeels) buiten Afrika
-         veranderingen in Europese ideeën over arbeid en over gender.
-         Afschaffing in Groot-Brittannië (1807), de Britten dwingen andere landen om het ook af te schaffen. Bevrijde slaven in Sierra Leone en later in Nigeria.
-         Er werden slavenplantages ontwikkeld in Afrika (dahomey, Noord-Nigeria enz.). Slaven op eigen continent.

  1. De oost-Afrikaanse handel gaat nog door tot ongeveer 1900
  2. Er bleef nog handel ten zuiden van de evenaar naar Brazilie door de portugezen

Legitieme handel
A. Veranderingen in exportproducten

-         Palm olie voor maken van  zeep & smeerolie (industriele revolutie)
-         Palmnoten voro magarine
-         Aardnoten voor eetbare olien
-         Kruidnagelen (in verband met uitelkaar vallen van de VOC)
Vaak werden deze producten door slaven geproduceerd.
  
B. Economische concepten
-         Entry costs (kapitaal die je nodig hebt om te beginnen)
               à slavenhandel kost meer dan een veld aardnoten
-         Productie technieken
         à palmproductie door een goede bewerking beter kwaliteit
-         Gezinstructuur
à Positie van vrouwen verandert, want zij zijn degene die de goederen naar            de markt brengen terwijl de mannen op het land werken.
-         Relatie tot politieke macht
à Slavenhandel vraagt veel politieke midellen, geweld, juridische   manipulatie, domineren van de rechtspraak en het leger.
à klein/Hofkens: conflict tussen aristocratie verliezen macht, ze hebben     geen slaven meer om te domineren.
à Ceddo(aristocraten) zijn oorlogszuchtig en proberen door geweld macht te behouden en ook slavenhandel
à slaven worden niet geexporteerd maar werken binnenlands
                        - conflicten, spanningen
- emancipatie in bv islamitische broederschap (rijke boeren)

Senegambia à Ceddo probeert hier land te domineren (kolonisatie)
marvin klein ’’whereas the slave trade strengheden the elite, the peanut trade put money, and thus guns, into the hands of the peasants (=inlanders)
-         over Senegambia (hypothese/ onderzoek)
-         machtsverhoudingen veranderen
Zelfde argument voor Zuid-Nigeria, palmolie (m.n. Tony Hopkins)

Yorubaland à overgang van slavenhandel tot legitieme handel zorgt voor veel oorlogen en klassenstrijd

Goudkust à overgang van slavenhandel tot legitieme handel moeilijk. (klimaattelogisch)
- schuld - Elmina dorpstaat (aan de kust) van  Portugezen à later de Nederlanders)
palaver rollen.
- [1] fort Elmina was het centrum van de slavenhandel van de West-Indische Compagnie.
Door de overgang naar legitieme handel ontstonden er  (west-Afrikaanse) rechts rellen, waarin mogelijk traceerbaar wie nog schuld had. De Nederlanders waren neutral en goede rechters. De mensen op platteland, werden door de legiteime handel in macht van de handelaren gehouden.
- zichtbaar: palmproductie, machtsverhoudingen door kredietverschaffing, schulden

Niger Delta, Zuid-Oost Nigeria à Soepele overgang
-         omdat degene die machtig waren, niet de export maar transport van productie in handen hadden. (palmnoten, palmolie met boten, kan je meer verscheppen)
-         Canoe houses waren firma’s met slaven, onder controle v/d politieke genootschappen
-         Transport beheersing door inlanders en aan export aan de uitgang door Europeanen. Pas met behulp van kinine(tegen malaria), die de overlevingskans van de Europenanen vergroote konden ze ook het binnenland in.



[1] Wikipedia 15-12-11, elmina





[1] Wikipedia, 14-12-11, trans-atlantische slavenhandel




----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Afrikaanse geschiedenis les 5
Sociale en politieke organisatie, Oost en Zuid-Afrika

Staatloosheid en staten
-          Kongo
-          Lunda & Kuba
-          Burundi, Rwanda, Buganda, Bunyoro
-          Mapungubwe, Zimbabwe

Kongo
-          c. 1350, van huishouding tot vorstendom (centralisatie)
-          Matriliniariteit
-          Grootste hoofdstad was Mbanza-Kongo (huidig Angola). De Portugezen kwamen rond 1500(monding Kongo-rivier).

Kongo A. Lunda voor 1600 (centralisatie)
-          perpetual kinship (koninkrijk)
-          positional succession(positionele opvolging) à verwantschap systeem voor het koningschap. Dit systeem zorgde voor bepaalde stabiliteit in het koninkrijk.

Kongo B. Kuba (katanga)
-          krachtige gecentraliseerde macht
-          vriendjes politiek
-          religieuze macht
o       Alleen zij hebben communicatie met andere spirituele wereld
-          Staatsorganisatie à bureaucratisering
-          ethos van arbeid
o       Mannen moesten werken op de velden. Het land was dan ook zeer vruchtbaar, veel regen. Arbeid adelt en luiheid werd gezien als een zonde(hekserij).
-          Amerikaanse gewassen (1500/1600, pinda’s)
-          Artistieke creatie

Zuid-Afrika (huidige lesotho) Koning Moshoshoe

[1]Bij het begin van de 19e eeuw vergrootte de Zulu-Koning Shaka voortdurend zijn rijk en bedreigde ook het gebied van de Basotho-stammen. Maar in 1820 lukte het de Basotho, onder de tot koning benoemde Moshoeshoe I, zich te verweren en het vertrouwen van naburige stammen te winnen. Daarom geldt hij als stichter van de Basotho-natie.

Vanaf 1830 trokken de Boeren over de Vaalrivier en kwamen deze Voortrekkers ook in botsing met Moshoeshoe. Soldaten van de nieuwe Oranje-Vrijstaat drongen het gebied binnen en Moshoeshoe zocht steun bij de Britten in Kaapstad. Dat leidde in 1843 tot een alliantie tussen de Basotho en de Britse Kaapkolonie, die echter maar tot 1843 standhield. Met wisselend succes nam de Oranje-Vrijstaat steeds meer land in tot de Britten in 1868 het resterende gebied van koning Moshoeshoe onder Britse protectie stelden. Een jaar na zijn dood in 1870 ging de autonomie van Basutoland verloren en werd het bij de Kaapkolonie gevoegd

- plaatselijke gouverneurs waren de zonen van Moshoeshoe. Toen Moshoshoe stierf werd Mtotodi koning en die verving de zonen van Moshoshoe met zijn eigen zonen(familie/ vriendjespolitiek) geen goede systeem van opvolging. Gevolg was dat er wildgroei ontstond en er veel conflicten waren in het gebied. Continuïteit van het rijk werd niet geregeld anders dan in de Luna en Kuba koninkrijken.

Botswana en  taal setwana
Oost, centraal en Zuid-Afrika
-          Zuid-Afrika laatst bewoonbaar gebied (in Afrika), agrarisch, cultivatie, politieke formatie.

Tussen Kameroen - Tanzania
-          bantu-talen (verwant)
-          bewoond door jagers en verzamelaars

Historisch
- verschil bantu-talen
- geschreven informatie over deze gebieden zijn er niet
- wel worden er reconstructies gemaakt d.m.v. de talen.
- Jan Vansine (belg) nederlands schrijft (taalkundige analyse)
Hoe beheerst je een gebied?
- voldoende voedsel betekent voldoende mensen à  veiligheid à landbeheersing
Politieke eenheden  door beheersen van landbouw, voedsel.

Kolonisatie door landbouw komt vaak voor
- onder menselijk beheer
- ziektes hebben relatie met de mens
Vb, Malaria : veel mensenà  veel plassen à veel maïs à malaria dijt uit
à maïs geeft de malariamug de kracht om verder te vliegen
-          Dit zorgt voor een gecompliceerde relatie tussen mens en land
-          Landbouw 1e Savana- noord en 2e Kongo -Angola

Tussenmeer gebied
18e eeuw (huidige vorm)
- Burundi, Rwanda
- (B)Uganda à Bunyoroà koninkrijken uganda
- Mu = mens, Bu = land, Ba = mensen, Lu=taal

- Creëren van tradities van oude koninkrijken
- erg nat en vruchtbaar
- gewassen bananen à  nauwelijks eiwitten à wel koolhydraten
- zuidoost Azië -->  genetische manipulatie à zaden vervangen door nog meer vlees.
- grasland - landbouw à ecologische zone à politiek

a. veeteelt betekent potentie van macht
Monopoliseren van vee zorgt voor een  grote aantrekkingskracht van mensen. Uitdelen van vlees creëert een zekere afhankelijkheid.
Veroveringen in het gebied zeer bloedrijk, alle mannen werden geslacht, vrouwen worden geclaimd.
 
(weetje) Hoe meer melk je drinkt hoe langer je wordt (slaat op hutsis en tustis)


(B)uganda
- koninkrijk in het huidige Uganda
- moerasrijk gebied, veel vliegen
Was een sterke en grote koninkrijk, door het beheersen van kracht van genezing werd er macht gecreëerd.  Machtsgebruik. De genezende krachten  werden van vader(chiefs) op zoon overgeleverd. Ook was er sprake van macht door beheersing van de rivier

Voor koninkrijken in Afrika geldt dat wanneer er geen ecologische zone is, er geen of weinig sprake is van politieke centralisatie.
Dat zie je in Kenia door de Kilimanjaro
-          Nili-saharaans, geen politieke centralisatie, maasai en Kalenjun


Zimbabwe (Mapungubwe) Zuid Afrika
[2]Mapungubwe was een stad in de Zuid-Afrikaanse provincie Limpopo, waarvan de bloeitijd lag tussen 1000 en 1300. De stad was het centrum van een pre-Shona koninkrijk. Er is onder meer een nationaal park en een archeologische locatie.

De gemeenschap in Mapungubwe was "de meest complexe samenleving in zuidelijk Afrika". Archeologen veronderstellen dat de stad het eerste klassensysteem in zuidelijk Afrika kende, waarbij de leiders gescheiden waren van de overige inwoners en tevens hoger stonden op de hiërarchische ladder. Het leven in Mapungubwe speelde zich af rond de familie, landbouw en veeteelt. Er waren speciale plekken gemaakt voor het houden van ceremoniën, huishoudelijke activiteiten en andere sociale functies. Het vee leefde achter omheiningen dichtbij de huizen.
- Zimbabwe plateau
- religieuze en politieke centrum er was een plaats waar kinderen bij elkaar worden gebracht om proces van kind tot volwassen te beheersen a la ’’universiteit’’
- beheersing van : levensloop, vruchtbaarheid,
- zo beheers je de samenleving en huwelijken.
Conclusie: Macht was hier beheersen van mensen dor het beheersen van veeteelt, agrarische gronden en de formatie.



[1] Wikipedia Basutoland 15-11-11
[2] Wikipedia 15-12-11, Mapungubwe


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Afrikaanse Geschiedenis les 6 Op de vooravond van koloniale penetratie

Oost en Zuidelijke Afrika
Msiri Mfecame en Cattle Killing
 
Afrikaanse leiders/staten hebben hun macht en aanzien, kunnen vergroten door gebruikt te maken met contact met Europeanen. Gebieden komen wel onder macht van de koloniale bezetters.

Tippu Tip
[1]Tippo Tip (1837 - 14 juni 1905), echte naam 'Hamid bin Mohammed el Moerjebi' was een Swahili gouverneur, plantage-eigenaar en handelaar in o.a. slaven uit Zanzibar. Arabier en geboren aan de kust.
Hij bouwde een handelsrijk(koninkrijk bij kivu)  uit op het Afrikaanse vasteland en kwam zo in contact met een aantal westerse ontdekkingsreizigers. Hij hielp bij expedities van Verney Lovett Cameron, Stanley en Hermann von Wissmann. Tussen 1884 and 1887 beheerste hij Oost-Congo, en vervolgens werd hij als gouverneur van dit gebied aangesteld. Hierdoor kwam hij in dienst van Leopold II en moest hij zijn handelsroutes en -contacten aan de Belgen van de Kongo-Vrijstaat doorgeven. Zijn macht werd steeds meer uitgehold en hij trok zich in 1891 terug in Zanzibar. Hij droeg het gouverneurschap over aan zijn neef Rasjid. Die werd door de Belgen verslagen en zijn handelsimperium ging verloren. Hij schreef nadien zijn autobiografie in het Swahili. Hij stierf aan malaria. Zijn bijnaam is hoogstwaarschijnlijk een onomatopee van zijn geweer. 
Msiri (1830-1891)
- leider van groep die nog steeds bekend staat als yeke ( olifantenjagers)
-  koninkrijk bij katanga, dicht bij lumbasi
- grote staat gesticht (met geweld) rondom Bunkeya (vroeger) enige plaats in Kongo waar rijst werd geproduceerd.
[2] Msiri  was een Nyamwezi (Yeke 'of' Bayeke ') van Tabora geboren in Tanzania en een handelaar, net als zijn vader Kalasa, betrokken bij de koper, ivoor en slavenhandel gecontroleerd door de sultan van Zanzibar en zijn Arabische en Swahili agenten.
 Militaire macht, Msiri’s toegang tot geweren (Europeanen, Portugezen) was de sleutel van zijn de macht. Als ruilmiddelen had hij koper en ivoor in Katanga. Hij vormde een militie en begon zijn buren te veroveren. Hij trouwde in de Luba Koninklijke familie, te beginnen zijn praktijk van het gebruik van vrouwen als spionnen (totaal 500 Vrouwen). Hij zond zijn neef Molenga aan de Ovimbundu en Portugese handelaren rond Benguela in Angola, om te handelen, handelaar Coimbra werd zijn leverancier.
Msiri had goede contacten met andere krijgsheren Tippu tip( oosten van Congo) en de Nyamwezi leider Mirambo die controle had over de land route tussen het Tanganyikameer en de kust vormen. Msiri bereikt wat andere stammen en de Portugezen had geprobeerd, zonder veel succes, dat werd de handel over het continent, met beide kusten. Tegen de tijd van het bezoek van David Livingstone aan Mwata Kazembe VIII in 1867, had Msiri controle over het grootste deel van het grondgebied van de Mwata en handel op de westelijke oever van de rivier de Luapula.

Msiri's strategie

1.       ‘superior military technology’ (geweld, hij had geweren)

2.        Het voren van bondgenoten door te trouwen met dochters van andere krijgsheren en handelaars. Hij had 500 vrouwen, die diende als spionen. De vrouwen  werden ook gebruikt als gijzelaars wanneer een chief tegen hem rebeleerde.

Stairs expedition 1891
[3]The Stairs Expeditie naar Katanga van 1891-1892 onder leiding van kapitein William Stairs. Hij was de winnaar in een (wed)strijd tussen twee imperialistische machten naar Katanga, een enorme mineraalrijke( koper, kobalt) gebied in Kongo, Msiri werd gedood. Het is opmerkelijk voor het feit dat stairs, de leider van de ene kant, een commissie hield in het leger van de ander. Deze 'scramble voor Katanga' was een goed voorbeeld van de koloniale Scramble for Africa, en een van de meest dramatische gebeurtenissen van die periode.

Bodson
[4]Omer Bodson (1856 – 1891) was the Belgian officer who shot and killed Msiri, King of Garanganze (Katanga) on 20 December 1891 at Bunkeya in what is now DR Congo. Bodson was then killed by one of Msiri's men.

Shaka Zulu à Zululand
[5]Shaka Zoeloe (juni 1786 - 22 september 1828), ook Shaka, wordt in het algemeen beschouwd als degene die de zijn relatieve kleine Zoeloeclan veranderde in een koninkrijk dat een groot gedeelte van Zuid-Afrika tussen de Phonogolo- en Mzimkhulu-rivieren omvatte. Over Shaka bestaan veel legendes en zo ook over zijn militaire macht, desalniettemin is hij toch een groot staatsman geweest die met veel moed zijn buurstammen verenigde en op afstand een groot rijk beheerste. Zijn veroveringen leidden tot een kettingreactie van volksverhuizingen bij de omliggende stammen uitmondend in de zgn. Mfecane.

Moshoeshoe à. Zululand
zie les 4 Hij heeft beschaving gecreëerd en was antikannibalisme. verhaal gaat dat zijn vader tijdens het stichten was opgepakt en opgegeten. Als wraak heeft hij vee gegeven en vrouwen en heeft hun niet vermoord. Je schaadt nooit graf van voorouders.

Zijn de oorlogen in zululand echt zo erg geweest, of was het een geromantiseerde schets.

Zululand weidgronden (bij Swaziland) was prima voor vee om te eten (zuurvelden). In de dalen wordt hooi geproduceerd (zoete velde). Het was dus een ecologisch gemengd gebied. Later werd het zuiden handelsgebied. Er waren hele kleine politieke eenheden, werden in de loop laat achttiende eeuw(begin negentiende eeuw) bij elkaar gebracht tot grotere eenheden. En later kwam Shaka en die verenigde ze tot een koninkrijk

Zulu land I Waar kwam die drang van eenheid vandaan
Opkomst handel, leiders hadden rijkdommen nodig die gedeeld moeten worden om mensen aan je te binden. Ook waren er door de ecologische processen mensen nodig. Shaka had de beste contacten met mensen die uiteindelijk als heersers en handelaren (Europeanen) daar kwamen. Shaka gebruikte deze contacten ook als militairen, en dit vergrote zijn macht (heel europees)
 
Utimuni was een zulu krijger

Mfecane / Difaqane
[6]Mfecane (Zoeloe), ook bekend als Difaqane of Lifaqane (Sotho), is een Afrikaanse uitdrukking en betekent zoiets als het verpletteren of het verspreiden. Het staat voor een periode van chaos en onrust in zuidelijk Afrika tussen 1815 en circa 1835.

In aanloop naar de Mfecane speelde de Zoeloe-koning Shaka een grote rol. De Mfecane leidde tevens tot grote volksverhuizingen van de daar levende Bantoe-volkeren en tot de formatie en consolidatie van andere groepen — zoals de Matabele, de Mfengu en de Makolo — en de stichting van staten zoals het moderne Lesotho.

Primair wordt met Mfecane de periode bedoeld van Mzilikazi's (was generaal van shaka zulu eigen staat gesticht) overheersing van de Transvaal. Deze periode, ruwweg van 1826 tot en met 1835, werd gekarakteriseerd door verwoesting en moord op grote schaal doordat Mzilikazi alle oppositie elimineerde en het gebied hermodelleerde aan de nieuwe Ndebele orde. Tijdens zijn tocht, weg van het koninkrijk van Shaka, paste hij de tactiek van de verschroeide aarde toe in wijde omgeving waarbij alles wat leefde gedood werd. De omvang van het aantal doden is niet bekend maar zijn hele gebied en het gebied waar zijn stam (de Khumalo de latere Matabele) doorheen trok werd praktisch ontvolkt.

KINGDOMS
Mabhude (mobutu), Ndwandwe/ Zwide (noorden), Mthethwa/ Dingiswayo
- Jongen mannen en jongen vrouwen (gemonsterd, educatie). Mannen in groepen (leeftijdscategorieën), moesten vechten.Vrouwen moesten trouwen met mannen als die 30 waren. Vrouwen zorgde voor agricultuur. Poging om vruchtbaarheid(man/vrouw) te beheersen.
 
Zululand II
Blanke boeren hebben bepaalde mensen verjaagd met paarden en geweren. Ze namen slaven en verkochten die door aan de kaap (stiekem). Veel oorlog en strijd.
- Thaba Bosiu (nu huidige Lesotho) rijk van Moshoesoe), was onneembaar door Afrikaanse gevechten, behalve tot de Britten kwamen en met kanonnen, de bergen kon wegwerken. Thaba Bosiu was bergachtig en had rivieren. Dit heeft aantal gevolgen:
-         bergen konden alleen met contacten met de Europenen (vooral zendelingen) bewoond worden. Wat je heb wol en paarden nodig. Moeshoeshoe was niet gedoopt, want dan moest hij één vrouw hebben, en juist al die vrouwen zorgen voor een netwerk van relatie die de politiek stabiel hield.
-          jongen mannen van het Thaba Bosiu rijk gingen werken aan de kust en kwamen terug met geweren.

Nationale zelfmoord
Verhaal van Nongqawuse
Meisjes die mensen waren tegen gekomen, die tegen hun zeiden dat ze alle vee moeten slachten want anders zou er een leger komen met dode mensen om de staat over te nemen. Profetie was dat er een nieuwe wereld zou komen met nieuwe vee.
- maar dat gebeurde niet en gevolg was hongersnood en koloniale overmeestering
A. Men geloofde Nongqawuse(de meisjes) want je hoorde aan de kust koeiengeluiden.
De nationale zelfmoord werd ook gezien als poging om land van hekserij te bevrijden: land was geteisterd door hekserij.
- Ciskei, Eastern Cape
 
B. Langste bloedige oorlog in koloniaal zuid-Afrika
- door Europeanen gewonnen, voornamelijk omdat ze beter gewapend waren en veel beter efficiënte logistiek hadden. (1836)
- geschroeide aarde politiek = grote hongersnood, dit werd gevolgd met een grote ramp, blanke importeerde koeien en die zorgde voor veepest. En dit groeide als epidemie. Door de dood van het vee werden sociale verhoudingen verstoord, die waren sterk geregeld rondom het vee.  

C. Men moest verklaring hiervoor zoeken, en de biomedische verklaring kon men nog niet, en mensen kwamen met een spirituele verklaring à hekserij
- Religie of terugval?
Dingen worden veroorzaakt door kwade en machten.
Heksen zijn ook individualisten, en vaak werden die aangevallen (zondebokken). In Afrika, werden de heksen  geëlimineerd / verstoten. De ooms van de twee meisjes waren bekeerd en in dienst van de zendelingen,

D. Maqoma was de meest indrukkende oorlogsleider tegen de Britten in 1850, Zuid-Afrika. Hij geloofde uiteindelijk uit wanhoop in de wedergeboorte van de vee. Individualisten geloofden niet (egoïstisch). En een aantal groepen die de effecten van de vee ziekte hebben gemist. En waren niet overtuigd van de noodzaak om land te verbranden. De oorlog werkte niet maar nationale zelfmoord wel , afrikanen konden nu onder duim gehouden worden.





[1] Wikipedia 15-12-11, tippo Tip
[2] Wikipedia 15-12-11, msiri
[3] Wikipedia 15-12-11, stairs expeditie
[4] Wikipedia 15-12-11, Omer bodson
[5] Wikipedia 15-12-11, shaka zoeloe
[6] Wikipedia 15-12-11, Mfecane




------------------------------------------------------------------------------------------------------------




Afrikaanse Geschiedenis les 7 Koloniale verovering en verzet

Men heeft het soms over verdeling van Afrika ipv verovering.
- Maar er is een verschil tussen
- verovering = koloniale overheersing over Afrikaanse volken, langer proces begin 1850. Eerst waren Europeanen alleen aan de kusten en later gingen ze ook de binnenlanden in.

Koloniale verovering: Waarom?
  • Er was geen morele belemmering tegen koloniale verovering het was eerder omgekeerd. Men zag het kolonialisme als missie om beschaving te brengen. (zgn whites man burden, plicht van de blankenman). Kolonialisme werd gezien als kruistocht tegen slavernij.
  •  Het kon!  Europeanen hadden sterke militaire macht/ kracht:  your majesteit can no more prevent an army of white men marching into your territory .. Than you can stop the Sun from rising every morning.’’Door geweren.
  •   Door Kinine (Nederlands plantage op Java) kon je een leger naar Afrika sturen zonder dat 2/3 dood ging aan malaria.
  •  Men hoopte op welvaart, ontdekking, goud en diamant. 2e witwatersrand ( dit was een gebied in  Zuid-Afrika waar heel veel goud en andere stoffen vandaan kwamen). Ook had je  Leopold (Belgische koning) de de Nederlanders wilde nadoen.
  • Europeanen (zaten aan de kust) werden ingezogen in plaatselijke conflicten, Niger Delta en Egypte.Vaak waren zij de oorzaak van de problemen.
  •  Europese soldaten wilden ‘’glorie’’. Beste manier om promotie te krijgen  was door je een paar conflicten(in Afrika) te winnen.
  • Er was sprake van competitie tussen Europese mogendheden, zodra de een begon was de competitie niet te stoppen.
  • Schaal van kaarten à door verovering wist men hoe ver gebieden daadwerkelijk van elkaar zaten.

Koloniale verovering: Reactie (verzet)
- Robinson & Gallagher
- Verzet = ‘’romantic reactionary struggles against the past, the passionate protest of societies which were shocked by the new age of change, and would not be conforted.

Samenwerking met de Europeanen( collaboratie)
 Hoe meer verstedelijking, commerciële een Afrikaans land was, hoe meer het gebaseerd was op slavenhandel. Hoe minder de aristocraten te verliezen hadden om verzet te bidden.
 2 toetsbare hypothesen:
1. - verzet en collaboratie worden gecorreleerd(correlatie= onderlinge afhankelijkheid, samenhang) in de vorm van overheersen binnen Afrikaanse staten.
2. verzet lukte niet en had geen zin (klopte geen van beide)
Mensen die aan het aanvallen zijn dissidenten. Vader moord en moeder moord drijfveren van verzet.
Meest bureaucratisch (heel hard heeft gevochten om macht te behouden)
  • Asante en Fante
- aan de kust van Gold coast
- Fante maakte gebruik van Britse relatie om asante-rijk veroveren
  •  Maasai, grootste collaborateurs met de britsen
Dus verzet en colloboratie hangt samen met de vorm van overheersing binnen de Afrikaanse staten. Want de volken in de Afrikaanse gebieden reageerden(verzet) niet als eenheid tegen  de koloniale overheersing. De Europeanen konden altijd dissidenten (collaborateurs) vinden, zoals slaven, christenen, oppositie.
  • Yeke, juist omdat zij slavenhandelaren waren, hadden ze niks te doen en gingen met België in zee, en bestaan ze nog. Dus lokale politieke constellaties bepalen reacties , inclusief economische en sociale geschiedenis.

Tweede stelling,  Verzet lukt nooit:
  • Gun war, Lesotho. Europeanen wilden van de lesothanen vuurwapens afpakken die ze hadden gekregen van mijnwerk. Lukte niet vochten terug en Lesotho is onafhankelijk gebleven( andere factoren  hoge bergen en de paarden).
  • Maji Maji, zuid-Tanzania. Protest was  tegen gedwongen cultivatie van katoen, werd hierbij beëindigd. Vele slachtoffers.

Dus nieuwe stellingen:
Iedereen was bereid om te praten -- geen atavistische reactie op buitenlanders -- oorlogen komen alleen als diplomatieke spel uit elkaar valt.
‘’Iedereen heeft politieke en andere waarden waarvoor men bereid is om te vechten -- dus te sterven-- maar hiertoe behoort politieke soevereiniteit niet per se bij -- zeker als het duidelijk is dat het niet zal werken -- Rhodes & Mpondo.
 
Koloniale verovering: Reactie II
A.Verovering heeft tijden ecologische rampen plaatsgevonden
Ecologische rampen, koeienpest/ runderpest, epidemie steekvlieg en slaapziekte (door koloniale bezetting verzwakking afrikanen en meer vatbaar voor deze ziekten)
-         Jiggers
-         Vb van  Massaai die samenwerkte met Europeanen om veestapel te vergroten, na grote verliezen(veeziekte).

B Staatlose maatschappijen waren gek genoeg moeilijk om onder controle te krijgen. Je moest dorp per dorp verslaan om een gebied te veroveren. Wel was er sprake van  - - Self-strengthening(Politieke zelfversterking). Er werden veel vuurwapens gekocht door Afrikaanse volken om hun zelf te versterken tegen andere volken en zo ook tegen de Europeanen. Je noemt dit ook wel  politiekale Judo, omdat je de kracht van je tegenstander gebruiken om je macht uit te oefenen.
- Sub-imperialisme (baganda, Igbo, maasai, tirailler seng-alais). Deze volken vergrote hun macht door samen met de Europeanen te werken. Ze profiteerde als etnische groepen, profiteerde van koloniale verovering( vrouwen, vee en misschien land.
- Slaven, konden als samenwerken met samen met de Europeanen om hun vrijheid te bedwingen. Voorbeeld zijn de Seng alais, die vaak slaven waren en nu mee konden vechten als vrij mannen met de fransen.
C. Andere volken zagen de samenwerking met de Europeanen als verraad. Zoals de Amgoobokaá.


Ethiopië
Ethiopië was de enige koninkrijk in Afrika die lang onafhankelijk bleef. Zelf  rond 1902 nog steeds niet veroverd. Amhaars taal van de Ethiopiër.

De slag bij Adwa,(29 februari 1896)
[1]De Slag bij Adwa (gewoonlijk bekend als Adowa, of soms door de Italiaanse naam Adua) werd gevochten op 1 maart 1896 tussen Ethiopië en Italië buurt van de stad Adwa, Ethiopië, in Tigray. Het was de climax veldslag van de Eerste Italiaans-Ethiopische Oorlog, beveiligen van Ethiopische soevereiniteit en eindigt de Italiaanse pogingen om haar verovering voor nog eens drie en een half jaar. De Ethiopiër wonnen van de Italianen, de keizer kon een grote leger (100.000 Ethiopiër) op de been krijgen.

De grote vraag is, hoe kon de Keizer zo grote en goed bewapende leger op de been kon brengen?
  1. Eerste reden:  de koloniale mogelijkheid (Italië) was niet zo krachtig dat het kon terugslaan van een aanval. Werd beweert dat de aanval op Ethiopië een desperate( niet goed voorbereid) poging was om aan te vallen.
  2. Tweede reden: Ethiopië was anders dan andere Afrikaanse landen. Het was christelijk (koninkrijk van Shaba(bijbel) en had een rijke oude (christelijke) geschiedenis. Mahdi/ Mahli was islamitische gevaar die Ethiopiër en Fransen samen probeerde tegen te houden.           
  3. Derde reden: Ethiopië had vanaf de 19e eeuw grote keizers die een grote proces van centralisatie hadden doorgevoerd. Ook hadden niet alle keizers een familie band. Het waren warlords. Haile Selasie was keizer en daarvoor Ras Tafarie. Tussen Keizer B en C was er een verbond. Keizer A en B konden de onafhankelijkheid van Ethiopië behouden.
Ethiopische keizers:
A.     Tewodros 1856 - 1872
B.     Yohannes IV 1872-1889
         C.  Menelik II 1889- 1911
  1. vierde reden: Ethiopiërs hadden veel op schrift (konden schrijven)
  2. vijfde reden: Ethiopië had een systeem van landbeheer. (land tenure rist &gult). Er werden grote stuk land werd gegeven aan heersers om te exploiteren. Dit zorgde voor een expansie naar het zuiden. De heersers konden hun onderdanen en medewerkers goed belonen, zonder dat hij zijn voorgangers moest onterven.
-         Export van koffie, civet katten (in hun lichaam bestanddelen van parfum) en slaven door de Rode zee.
-         Het had hierdoor een grote staatsinkomen, met dit geld konden er veel vuurwapens worden ingekocht van de Europeanen.
-         Er is een gezegde: ‘ normale mensen wordt met handen aan elkaar geboren maar een Amhaar wordt met grijpen handen geboren.’
-          ‘’Menelik gaf het land aan de Amhara en de andere mensen aan de gieren. à  illustreert dat Menelik goed voor zijn onderdanen zorgde

  1. zesde reden:
Menelik had door uitbuiting van het zuiden, geld om Italianen te verslaan.
En bemand met noordelijke boeren, die bang waren hun land te verliezen aan de Italianen. Met Musolini, werd het land later met geweld veroverd(1936). Verder nam Haile Selasie(laatste keizer van Ethiopië) het over. De eerste plaats waar vliegtuigen gebruikt werd was Libië tripolitanie (1912).

Eritrea
Werd door de Italianen gekoloniseerd was deel van Ethiopië, is nu nog steeds onafhankelijkheid (door de koloniale overheersing?).
- Opstand van Bahta Hagos
- ‘’ De ras(warlords) stropen ons vee en gewassen al zij kunnen, maar zij laten ons velden zodat wij weer kunnen planten: de Italianen nemen zelfs ons land.’’
- ‘’ Van een beet van zwarte slang kan men herstellen, maar van een beet van een witte slang is er geen herstelling. Men was bang voor de Italiaanse overheersing, want men zag wat er gebeurde in andere gebieden.



[1] Wikipedia 15-12-11, Adwa, Ethiopië


-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------











------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Afrikaanse geschiedenis les 9 Religie
Iets dat buitenmenselijk is. De niet zintuigelijk-waarneembare-wereld is.
Zit ook in gedragscodes

-In sommige religies (bv Islam) zijn er meer gedragsregels dan in anderen.
- Naast zin geven aan het leven geven is het ook hoeveel goden hebben invloed op het menselijk dagelijks leven.
- Er wordt gezegd dat per dag in Afrika er 16000 christenen bij komen.
- In Afrika zijn er nog steeds navolgers van de originele geloven, maar dit aantal mensen daalt snel.

‘’Hoogste beschavingsvorm is de situatie na het Christendom’’

Colonisation of concousies.Hoe de missionarissen het bewustzijn van mensen heeft gekoloniseerd. (J.J. Comaroff)

Kolonisatie door religie is eigenlijk kolonisatie van de bewustzijn en het is net zo erg als kolonisatie door oorlog. Men wordt namelijk gedwongen om als iets te denken. Wat natuurlijk niet kan.
- Bovendien beïnvloedt de manipulatie van het geloof ook het proces van de kolonisatie.
- De ideeën van zendelingen zijn maar tot op een bepaalde hoogte van invloed. Als hij iets predikt waar de gemeenschap het niet mee eens is, weten ze te zorgen dat zijn werk vruchteloos is door bijvoorbeeld niet meer naar de kerk te komen of een halfbloedje op te trommelen en hem beschuldigen van overspel.

Bekering (Massabekering) kan pas plaatsvinden als er een vriendschap is tussen de Europeaan en de Afrikaan omdat ze elkaar vertrouwen.

Waarom stappen mensen over?Deze vraag kan alleen beantwoordt worden als je kijkt naar het soort kerk. In het westen hangt religieusheid af van jouw persoonlijke relatie tot God. Verder is het nog de navolging van bepaalde morellen die terugkomen in religie. In onze academische wereld komt God ook niet voor.
In Afrika heb je de kwestie van causaliteit als je iets niet kan verklaren dan heb je daar God voor nodig. Als er iets mis gaat kan men ook God daarvoor gebruiken. Dat is een stuk makkelijker dan op zoek gaan naar de heks die jou betoverd heeft.

‘’Ise olumare’’ de genezing van God. Het meest gebruikte medicijn in Afrika.

Micro/ Macro
Het idee is dat hoe meer men in een kleine en afgesloten wereld (micro) woont, hoe meer men tevreden is met de lokale geesten en de kleine wereld. Men erkent dat er een grote god is maar je moet hem niet lastig vallen met jou kleine zaakjes.
Hoe wereldser je bent, hoe groter de wereld is (macro), hoe meer contact je wilt met de grootste God.

Polygamie
Hoe kan je als zendeling beweren dat een afrikaan 1 vrouw mag hebben terwijl salomon in de bijbel er 800 had. Een van de grootste vijand van de zendelingen wordt ook wel de bijbel genoemd omdat men het dan letterlijk kan lezen en de morellen vaak niet letterlijk in de bijbel staan.

Afrikaanse geschiedenis les 8 Administratie en rechtssystemen
 
Hoe run je een kolonie? Basis principe gaat om macht
- Om macht te behouden moet je het weggeven. Uitoefen van macht is erg duur, want je moet mensen vinden die het voor je het doen (samenwerking, collaborateurs).
- Collaboratie theorie (Ronald Robinson)
- Modellen van koloniale heerschappij (‘’Direct rule’’(franse principe) vs Indirect’’ rule(Britse principe)

Direct Rule
Rechtstreekse inmenging, herschepping van de kolonie, door de koloniale hand.
- geen tussen personen, organen
- France principe, terug naar de Jacobijnse staat (cemtralisatie)
- 4 communes van Senegal (st. Louis, Rufisque, Goree & Dakar)
- Incorporatie van elites, Felix Houphouet-Boigny, Leopold Senghor
- assimiles et Indigenes
- Indigenat, administratieve wet
- Noodzaak toch om te werken via tussenpersonen, vaak zonen van voormalige heersers
-Potentieel voor accumulatie. Dit was maar en kleine groep (vb 1 franse ambtenaar voor 6600 mensen) het waren tolken, soldaten, en hadden behoorlijk veel macht door hun continuïteit in de administratie (geen last van tropische ziektes)

Zogo Fouda Ngono, tolk enz bij Yaounde, Kameroen
- D. 1939, erfenis 50 hectaren cacao, 9 hectaren koffie, 14v palmbomen, rubber, kola, fruitbomen, 500 varkens, 200 kippen etc. En 583 weduwen
De Fransen hadden het idee, dat iedereen Fransman/vrouw kon worden, maak niet uit wat je afkomst is. Assimilatie was al aanwezig in de Franse staat

Indirect rule De Engelse waren anders
-
- Als je niet in Engeland bent geboren
Je kon beter een goede afrikaan zijn dan een slechte kopie van een Engelsman. - Inderect Rule
- Afrikanen op eigen manier ontwikkelen à een goede Afrikaan
Cameroen, gouverneur van Tanganyika 1925).
- ontwikkelen op een conservatieven manier
- Dus ontwikkelen van native courts, volgens Cameron geen innovatie maar a continuation of the judicia functions of native authority which have existed in amore or less primitive form ever since the emergence of those units possessing a common langzame, a single social system, and an establishment customary laws, units which we call tribes.
1 stam 1 wet. Dit zorgt voor rechtszekerheid/ voorspelbaarheid, Je weet waar je aan toe bent. De Afrikaanse gewoonte wet/ customary law werd door de Britten gecodificeerd.
- Isaac Schapera, handbook of botswana law and custos. Dit handboek werkte als codificatie van het gewoonte recht in Botswana
Maar er zijn 3 serieuze problemen:
1. Ten eerste hoe weet je wie de echte leiders zijn
2. Wat doe je met chiefs die niet doen wat ze moeten doen
3. Wat doe je met weerzinwekende praktijken (strijdig goede moraal, rechtvaardigheid)
 
1. Hoe weet je wie de echte leider is?
In de meeste Afrikaanse landen waren niet echt leiders
- Staatloze maatschappijen (e.g. Igbo warrant chiefs)
- Geheime genootschappen (britten stelde zelf onafhankelijke chiefs aan en haalde de geheime genootschappen weg die zichzelf konden inkopen als chiefs)
- Strijd over opvolging ( erfgenaam, zoon van belangrijkste vrouw)
- Ontdekken wat de wet is (Customary law)
Om dit te doen, gingen de koloniale ambtenaren(mannen) naar inheemse mannen
- Informanten zijn in principe oudere mannen
- Controle over vrouwen (en jeugd)
- Batungulu Mboneke, Nyakusa (Zuid-Tanzania)


voorbeeld, ze was getrouwd en is door familie van haar echtgenoot 3 koeien betaalt aan haar ouders. Na paar maanden wilde ze einde maken aan deze verhouding. Normaal is dit niet erg, nieuwe man betaalt 3 koeien aan familie oude man.
Probleem, zonder man kan dit niet, vrouwen mogen geen koeien bezitten en zichzelf los te kopen. Dit hele proces liep op tot de raad van state, omdat het onmogelijk voor een dame om onafhankelijk zijn.
Ze had geen keus om weg te lopen en illegaal in de stedelijke staten. En dit mocht ook niet bevordert de prostitutie

2. Wat doe je met chiefs die niet doen wat ze moeten doen?
- politieke leven van botswana is gedomineerd door leiders van de deze (Ngurato (Khama)) stam
- Tot nu toe nog steeds dezelfde familie politieke macht
-Tshekedi Khama, Phinehas Macintosh, Botswana

Voorbeeld ongehoorzaamheid
- Tshekedi khama, iers Macintosh rotzooide met meisjes in botwsana. Hij werd veroordeelt en kreeg zweepslagen. Dit werd een grof schandaal(heel koloniaal zuidelijk Afrika), dat een blanke man slagen kreeg van een zwarte.
- Britse premier heeft aantal matrozen gestuurd vanaf Kaapstad met trein naar Botwsana om Tshekedi te straffen. Want zijn daad werd gezien als opstand en Tshekedi werd gestraft, maar niet gedood.
Dit laat zien dat de macht van de heersers relatief was aan die van koloniale heersers.

- Legitimiteit, en Coercie

- 3 Wat doe je met repugnancy (weerzinwekkende praktijen)?Gewoonterecht moet niet in strijd zijn met wat de Britten normaal vinden.
- Hoe je omgaat met hekserij en hoe je omgaat met slavernij.

Witchcraft -
Hekserij is manier hebben om te verklaren waarom dingen mis gaan. De heks kan mensen doden. Toeval wordt niet aanvaard in Afrikaanse samenlevingen. Het was vaak ook een onderdeel van de macht van politieke leiders, dat hij de heksen kon bestraffen. Heksen werden op een gruwelijke manier bestraft
In werd 1870/1880 hekserij bestraffing afgeschaft in Europa (hekserij en werk van de duivel waren onmogelijk).
Het werd een misdaad om iemand als heks te beschuldigen

Consequentie is evident, er werd geloofd dat de Europeanen samen werkte met heksen.
- blanken waren rijk (zonder het hebben van Familie banden)

Afrikaanse gemeenschappen hebben geprobeerd om zuiveringen door te voeren.
Vb is in Zambia 1955.Witchfinding movements (Mwana Lesa), daarbij werden enkele tientallen heksen gedood.
- religieuze bewegingen die dat doen

Tongnaab
Tongnaab is een Afrikaanse god in Ghana. Hij heeft een grote rol gespeeld, als een beweging dat in staat is om heksen uit te bannen, of mensen de kracht geven dat heksen geen macht over hun hebben. Je had 3 manieren om hekserij te bestrijden
1. Slechte geesten verdrijven
2. Heksen vermoorden’
3.Goed aardige geest, macht aan de mens te geven om hekserij te bestrijden (Tongnaab)
En dit ontwikkelde zich in de goudkust ook in de bijbel lees je dat Jezus bezig was met geesten te verdrijven.

Wat doe je met slavernij (tegenstrijdig)

-
- Samenwerken met elites, dus slaveneigenaren
- machthebbers moet je te vriend houden, en hun macht was grotendeels gebaseerd op slavernij

Dillema
- Duitsers en Portugezen hoopte dat slavernij van zichzelf zou verdwijnen.
- Britten (1922, Afrika), Fransen, Belgen
Afschaffing betekent:
1. Verbod om expedities om slaven te krijgen - dus downhill migration
2. Verbod om het verhandelen van slaven (geen slavenmarkten), gebeurt illegaal
3. Delegaliseren van slavernij: je kon niet meer als slaafeigenaar rechten over iemand anders claimen, op grond dat hij je slaaf was. Als ik een slaafeigenaar was, en mijn slaaf weigerde dat hij voor mij wilde werken. Kon je niet meer naar het hof om het te laten terugkeren. En slaven konden naar het hof om te klagen over misbruik, geweld
4. Geen compensatie

Gevolgen (stellingen)
- Sociale revolutie in de Afrikaanse samenlevingen
- Grote opschudding in de sociale verhoudingen in Afrika

Antwoord:
Vormen van pre-koloniale slavernij
- Continuum van verwantschapsmodel tot wrede exploitatie
- Ex-slaven konden naar school

JIHAD samenlevingen
Noord Nigeria (grootse slavenmaatschappij ter wereld)
- Jihad samenlevingen,Guinee, Mali, Noord-Nigeria
- Graan boerderijen, pindas
- Beweging in richting van lijfeigenschap
- Banamba slaaf exodus, 1905
- Guinée kust staking, niets meer betalen aan voormalige meesters (Tubakayes, islamitische meesters) In deze grote slaven dorpen wilde de slaven hun producten niet afgeven aan de slaven meesters

Noord Nigeria
- Bakkermaat van Inderect Rule, Britse alliantie met Fulkanie elite, emirs samen te werken(slaven eigenaren)
- 2 kanten van Noord Liberiaanse slavernij
- plantages, georganiseerde arbeid, landbouwdorpen
- Concubinaat, moslim man, mag 4 wettige echtgenoten en die zijn slaven
- Slaven van veel afkomsten - van een sample van 277 dames, werden 88 ethnische groepen vertegenwoordigt.

Britse emancipatie middelen
1. Zelf emancipatie tegen betaling te registreren en bevorderen
2. Landloperij en vestiging van nieuwe dorpen tegengegaan. Koloniale ambtenaren are not to permit slavendorpen
3. Aristrocratie wordt bevestigt in het bezit van hun land, en men kon geen slaven niet meer ‘’bezitten’’

Vrouwen: Je bent of iemands dochter, of iemands vrouw of een prostitutie vrij dat ben je niet. Slaven:Tegenwoordig kunnen mensen niet meer verkocht maar kunnen wel als slaven worden uitgebuit.
: Hoe kunnen wij onze belofte tegen op Europese publiek dat we bezig zijn slavernij te bestrijden (anders grove schandalen) en hoe werken we samen met de machthebbers in het land. Oplossing: Slavernij werd afgeschaft maar er werd niet veel werk in gestoken om het tegen te houden.
Ideologische rechtvaardiging van kolonialisme (wij zijn tegen slavernij en willen dat afschaffen)
Je kon geen Engelsman worden

Drie voorbeelden van religieuze veranderingen
Christelijken zijn van een zendelingenkerk

A. Kenia, Gikuyu
- grond zeer vruchtbaar, gebied tussen bergen
- begin 20e eeuw: land zonder centrale autoriteit, hadden zelfs geen woord voor koning of heerser.
- Rijkdom is een deugd en armoede een zonde.
- Als je hard genoeg werkte en de goden waren je goedgezind had je een redelijk goed bestaan.
- Alleen mensen met een bepaalde hoeveelheid grond of twee zoons (rijkdom) werden begraven dus hier werd ook hard voor gewerkt.
- Om een echte man (elder) te zijn moest je meerdere vrouwen hebben.

- Toen kwamen de zendelingen die begonnen bekeerlingen om zich hen te verzamelen. Groot probleem: Hoe kan het woord van God vertaald worden?
- Ukuru wa Ngai, Ngai = God, Ukuru: taal, geval, regeling, informatie, boodschap etc. etc.
- Met selectieve quotaties van de bijbel werd langzamerhand de stam bekeerd.

- Dit ging goed totdat de zendelingen besnijdenis wilden uitbannen. Dit was problematisch omdat onbesneden vrouwen als onvruchtbaar werden gezien.
- Nog een probleem is het woord voor maagd, omdat de Gikuyu alleen een woord heeft voor besneden, ongetrouwde vrouw en voor kind en getrouwde vrouw. In de Gikuyu bijbel lijkt het dus als of besnijdenis wordt gepromoot. Wat niet helpt voor het tegengaan van besnijdenissen.

Kerken, Zuid-Afrika
- Afrikaanse kerken die zich bij de zendingskerken hebben gevoeg. ‘’African initiated church’’
- Zionistische kerken zijn kerken die bezig zijn met een zion te stichten op aarde binnen het christelijke geloof

- Ze zijn gefocust op genezing
- Soms hele religieuze mensen (bv Isaiah Shamel) die een religie kunnen oprichten met een combinatie van symbolen en gebruiken in verschillende religies.is ook zeer belangrijk.
Islamitisch
    - Ook islam is zeer sterk gegroeid, vooral in gebieden waar het al een basis had.
    - Vooral groot geworden door ’’proteron’’, volgers van het pad.
     








    Geen opmerkingen:

    Een reactie plaatsen